รายงานรูปแบบการพัฒนา · 16 หน้า
รูปแบบการพัฒนากระบวนการจัดการเรียนรู้แบบปรากฏการณ์เป็นฐาน (PhBL) "Wang Luang Model"
หลักการ วัตถุประสงค์ ระบบและกลไก วิธีดำเนินงาน 6 ขั้นตอน การวัดและประเมินผล และ Infographic รูปแบบ
โรงเรียนวังหลวงพิทยาสรรพ์
การจัดการเรียนรู้ PhBL ที่ตอบโจทย์ Active Learning ของครู
ผลจากการใช้รูปแบบ ปีการศึกษา 2568
82.95/82.18ประสิทธิภาพรูปแบบ (E1/E2) สูงกว่าเกณฑ์ 80/80
2.61 → 4.70สมรรถนะครูก่อน-หลังการพัฒนา (จากพอใช้เป็นเชี่ยวชาญ)
71.22%คะแนนพัฒนาการสัมพัทธ์ของนักเรียน
4.76ความพึงพอใจของครูและนักเรียน (มากที่สุด)
ครู 34 คน นักเรียน 756 คน ม.1–ม.6 · ที่มา: รายงานวิจัยรูปแบบการพัฒนากระบวนการสอนของครูฯ โรงเรียนวังหลวงพิทยาสรรพ์
รายงานวิจัยฉบับเต็ม · 158 หน้า
รูปแบบการพัฒนากระบวนการสอนครูในการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐาน (PhBL)
งานวิจัยและพัฒนา (R&D) ของ ดร.สุธินันท์ ภักดีวุฒิ ผู้อำนวยการโรงเรียนวังหลวงพิทยาสรรพ์ ที่มาของ Wang Luang Model และตัวเลขผลการพัฒนาด้านบน พลิกอ่านได้เหมือนหนังสือจริง
งานวิจัยนี้ศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหา และความต้องการจำเป็นของครูโรงเรียนวังหลวงพิทยาสรรพ์ แล้วสร้าง รูปแบบการพัฒนากระบวนการสอนของครู พร้อม คู่มือการจัดการเรียนรู้แบบ PhBL หาประสิทธิภาพตามเกณฑ์ 80/80 นำไปใช้กับครู 34 คนและนักเรียน 756 คนตลอดปีการศึกษา 2568 และประเมินความพึงพอใจของครูและนักเรียน โดยมีผู้เชี่ยวชาญ 5 ท่านตรวจสอบรูปแบบ
- ระยะที่ 1ศึกษาข้อมูลพื้นฐานและสภาพปัจจุบัน
- ระยะที่ 2พัฒนารูปแบบและคู่มือ
- ระยะที่ 3ทดลองใช้รูปแบบ
- ระยะที่ 4ประเมินผลและสรุปรูปแบบฉบับสมบูรณ์
กำลังเปิดหนังสือ…
คลิกหรือลากมุมกระดาษเพื่อพลิกหน้า · ใช้ปุ่มลูกศร ← → บนคีย์บอร์ดได้เมื่อหนังสืออยู่บนจอ
เอกสารเผยแพร่ · 3 เล่ม
เอกสารเผยแพร่ รูปแบบ คู่มือ และแบบประเมิน
เปิดอ่านแบบพลิกหน้าได้ทันที หรือดาวน์โหลดเก็บไว้ใช้ ไฟล์คู่มือและแบบประเมินมีฉบับ Word ให้นำไปปรับใช้ได้
คู่มือครู · 21 หน้า
คู่มือปฏิบัติการจัดการเรียนรู้แบบปรากฏการณ์เป็นฐาน (PhBL) สำหรับครูมืออาชีพ
การบูรณาการสมรรถนะตามขวาง T1–T7 และปรากฏการณ์ร่วมสมัยสู่ห้องเรียน ตามแนวคิด Lonka (2018)
แบบประเมิน · 4 หน้า
แบบประเมินสมรรถนะครู: การจัดการเรียนรู้แบบ PhBL 6 ขั้นตอน
เกณฑ์ 4 ระดับ ครอบคลุมสมรรถนะด้านกระบวนการจัดการเรียนรู้ 6 ขั้นตอน ใช้ประเมินตนเองหรือนิเทศ
ภาพจากห้องเรียนจริง
บรรยากาศการเรียนรู้ PhBL
ภาพกิจกรรมของครูและนักเรียนวังหลวงพิทยาสรรพ์ จัดเรียงตามขั้นตอนการเรียนรู้
Phenomenon-Based Learning (PhBL)
PhBL คืออะไร และทำไมตอบโจทย์ Active Learning
การจัดการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐาน (Phenomenon-Based Learning) ใช้ปรากฏการณ์จริงในชีวิตเป็นตัวตั้ง ให้นักเรียนบูรณาการความรู้หลายสาขาวิชาเพื่อเข้าใจและแก้ปัญหาอย่างเป็นระบบ ฟินแลนด์นำมาใช้ในหลักสูตรแห่งชาติตั้งแต่ ค.ศ. 2016 แทนการสอนแยกรายวิชาแบบเดิม
วิดีโอแนะนำ · 3 นาที 45 วินาที
รู้จักการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐาน (Phenomenon-Based Learning)
ความหมาย ที่มาจากฟินแลนด์ ลักษณะสำคัญ 5 ประการ กระบวนการ 6 ขั้น ตัวอย่างหน่วยการเรียนรู้ฝุ่น PM2.5 และบทบาทของครู กดเลือกบทเพื่อข้ามไปดูเฉพาะเรื่องที่ต้องการ
วิดีโอมีคำบรรยายภาษาไทยในตัว เปิดเสียงเพื่อฟังคำอธิบายประกอบ
การสอนแบบเดิม
Subject-based / Silo Teaching
- เริ่มจากชื่อบทในหนังสือ
- ครูเป็นผู้ถ่ายทอดความรู้
- แต่ละวิชาแยกกัน นักเรียนเชื่อมโยงไปใช้จริงได้ยาก
- วัดผลด้วยแบบทดสอบมิติเดียว
PhBL
Phenomenon-based
- เริ่มจากปรากฏการณ์จริงที่กระตุ้นความสงสัย (Wondering)
- ครูเป็นโค้ช ผู้อำนวยความสะดวก และสถาปนิกประสบการณ์
- หลายวิชาร่วมกันอธิบายปรากฏการณ์เดียว
- ประเมินตามสภาพจริงทั้ง K, P, A ผ่าน E-Portfolio
หลักการ 1
พื้นที่ปลอดภัย (Safe Space)
นักเรียนกล้าแสดงความเห็น ครูชื่นชม "ความคิดที่น่าสนใจ" มากกว่าตัดสินถูกผิด
หลักการ 2
Starbucks Culture
จัดพื้นที่ยืดหยุ่น เอื้อต่อการพูดคุยและทำงานร่วมกันแบบไม่เป็นทางการ
หลักการ 3
Feed Forward
นอกจากบอกว่าทำได้ดีแค่ไหน ให้ชี้ทางว่าครั้งต่อไปจะพัฒนาอย่างไร
คลังบทเรียน/คู่มือปฏิบัติ
เลือกปรากฏการณ์ หยิบแผน แล้วสอนได้เลย
รวมปรากฏการณ์ 6 ประเด็นตามโครงสร้างหลักสูตร ตัวอย่างการบูรณาการ 8 กลุ่มสาระ และแผนการจัดการเรียนรู้ฉบับเต็มที่ครูใช้สอนจริง 57 แผน เปิดอ่านแบบ E-Book ได้ทันที
ห้องสมุด E-Book · แผนการจัดการเรียนรู้ PhBL
แผนการจัดการเรียนรู้ปรากฏการณ์เป็นฐาน PhBL
แต่ละระดับชั้นใช้ปรากฏการณ์เดียวกัน ครูทุกกลุ่มสาระออกแบบแผนร่วมกันในวง PLC เลือกระดับชั้นหรือกลุ่มสาระ แล้วกดที่ปกเพื่อเปิดอ่านแบบพลิกหน้า
ระดับชั้น
กลุ่มสาระ
คู่มือปฏิบัติ
แม่แบบแผนการจัดการเรียนรู้ PhBL
โครงสร้าง 9 หัวข้อเดียวกับแผนตัวอย่างของโรงเรียน กดคัดลอกไปวางใน Word หรือ Google Docs แล้วเติมได้เลย
แผนการจัดการเรียนรู้แบบ PhBL กลุ่มสาระการเรียนรู้: ............ ระดับชั้น: ............ หน่วยการเรียนรู้: ............ เรื่อง: ............ เวลา: 2 คาบ (100 นาที) 1. ประเด็นปัญหา (ปรากฏการณ์): ............ 2. มาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัด: ............ 3. จุดประสงค์การเรียนรู้ - ด้านความรู้ (K): ............ - ด้านทักษะ (P): ............ - ด้านคุณลักษณะ (A): ............ 4. สาระสำคัญ: ............ 5. ผังมโนทัศน์ (Mind Map): ............ 6. กิจกรรมการเรียนรู้แบบ PhBL 6 ขั้นตอน ขั้นที่ 1 กำหนดปรากฏการณ์ (Observe) ...... นาที: ............ ขั้นที่ 2 ตั้งคำถามและระบุปัญหา (Question) ...... นาที: ............ ขั้นที่ 3 สืบค้นและเรียนรู้ (Explore) ...... นาที: ............ ขั้นที่ 4 วิเคราะห์และสร้างความเข้าใจ (Explain) ...... นาที: ............ ขั้นที่ 5 สร้างสรรค์นวัตกรรม (Create) ...... นาที: ............ ขั้นที่ 6 แบ่งปันและสะท้อนคิด (Share) ...... นาที: ............ 7. สื่อและแหล่งการเรียนรู้: ............ 8. การวัดและประเมินผล (K / P / A — เกณฑ์ 3 = ดี, 2 = พอใช้, 1 = ปรับปรุง): ............ 9. บันทึกข้อสังเกตของครูผู้สอน: ............
หลักสูตรออนไลน์ · 4 หน่วย · 11 คลิปวิดีโอ · คะแนนเต็ม 40 · รับเกียรติบัตร
โมดูลอบรมครู: การจัดการเรียนรู้แบบใช้ปรากฏการณ์เป็นฐาน (PhBL)
แต่ละหน่วยเรียนจากคลิปวิดีโอสั้น อ่านเอกสารประกอบ (PDF) แล้วทำแบบฝึกหัดท้ายหน่วย ปิดท้ายด้วยแบบทดสอบท้ายโมดูล ได้คะแนนรวมร้อยละ 70 ขึ้นไป รับเกียรติบัตรจากโรงเรียนวังหลวงพิทยาสรรพ์ได้ทันที
เนื้อหาเรียบเรียงจากรูปแบบ "Wang Luang Model" โรงเรียนวังหลวงพิทยาสรรพ์ จังหวัดหนองคาย · ความคืบหน้าและคะแนนเก็บไว้ในเบราว์เซอร์ของเครื่องที่ใช้เรียน
พื้นที่แลกเปลี่ยน
วง PLC ข้ามกลุ่มสาระ
ครูต่างวิชาที่สอนนักเรียนชั้นเดียวกันมาออกแบบหน่วยบูรณาการร่วมกัน 6 วงตามระดับชั้น ม.1–ม.6 วงละ 6–7 คน มีผู้นำวง (Facilitator) ผู้บันทึก (Recorder) และบรรทัดฐานร่วมกัน
เวลาวง PLC และทดลองสอน
ทุกวันพฤหัสบดี คาบ 5–7
ครูในวงนำแผนไปสอนจริงในคาบกิจกรรม เพื่อนครูสังเกตพฤติกรรมผู้เรียน แล้วสะท้อนผลร่วมกัน
บันทึกหลังสอน · After Action Review
คำถาม AAR หลังสอน พร้อมตัวอย่างจากวง PLC
หลังสอนจริงในคาบ 5–7 วันพฤหัสบดี วงครูตอบ 4 คำถามนี้ร่วมกันจากสิ่งที่สังเกตเห็นในผู้เรียน ไม่ใช่เพื่อจับผิดครูผู้สอน ดูตัวอย่างการบันทึกแล้วเขียน AAR ของวงคุณได้ในแท็บสุดท้าย
ตัวอย่างการบันทึก สำหรับใช้เป็นแนวทาง
1เราตั้งใจให้อะไรเกิดขึ้นกับผู้เรียน
ให้นักเรียน ม.1 ไปดู "จุดวิกฤตขยะ" หลังโรงอาหารแล้วตั้งคำถามปลายเปิดของกลุ่มเอง จากนั้นวางแผนเก็บข้อมูลปริมาณขยะรายวัน โดยเชื่อมคณิตศาสตร์ (สถิติ) วิทยาศาสตร์ (สมบัติวัสดุ) และสังคมศึกษา (พฤติกรรมการบริโภค) เข้าด้วยกัน
2สิ่งที่เกิดขึ้นจริงคืออะไร (หลักฐานจากการสังเกต)
กลุ่มที่ได้เห็นกองขยะจริงตั้งคำถามได้ลึก เช่น "ถ้าโรงเรียนผลิตขยะวันละ 80 กิโลกรัม สามปีจะเป็นภูเขาขยะใหญ่แค่ไหน" แต่อีกหลายกลุ่มยังตั้งคำถามปิด เช่น "ขยะมีกี่ประเภท" กลุ่มที่สัมภาษณ์แม่ค้าและนักการภารโรงพบรากปัญหาว่าป้ายที่ถังขยะไม่ชัดเจน ส่วนการชั่งน้ำหนักขยะทำได้แค่บางกลุ่มเพราะเครื่องชั่งไม่พอ
3ทำไมจึงต่างหรือเหมือนกับที่ตั้งใจ
นักเรียนยังไม่คุ้นกับการตั้งคำถามแบบ QFT จึงกลับไปใช้คำถามแบบตำรา กลุ่มที่ครูพาไปดูของจริงก่อนจึงเกิดความสงสัยมากกว่า เวลา 3 คาบพอสำหรับสำรวจ แต่ไม่พอสำหรับวิเคราะห์ร่วมกันในห้อง และวงยังไม่ได้แบ่งหน้าที่จัดเตรียมอุปกรณ์ชัดเจน
4ครั้งหน้าเราจะทำอะไรต่อ ทำอะไรต่าง
เปิดคาบด้วยกิจกรรม QFT 10 นาที และแจกบัตรคำถามปลายเปิดให้แต่ละกลุ่ม ครูคณิตเตรียมใบบันทึกน้ำหนักขยะ ครูการงานอาชีพยืมเครื่องชั่งเพิ่ม แบ่งบทบาทผู้นำ ผู้บันทึก และผู้สัมภาษณ์ในกลุ่ม จากนั้นทดลองใช้ถังคัดแยกที่นักเรียนออกแบบ 2–3 สัปดาห์ แล้วนำเสนอแบบ Green Pitching ต่อผู้บริหารและผู้ปกครอง
ผลต่อยอดตามเอกสารโมดูลอบรม: นักเรียนพัฒนาระบบ Zero Waste School และลดขยะในโรงเรียนได้ร้อยละ 40 ในหนึ่งภาคเรียน
ตัวอย่างการบันทึก สำหรับใช้เป็นแนวทาง
1เราตั้งใจให้อะไรเกิดขึ้นกับผู้เรียน
ให้นักเรียน ม.2 เก็บข้อมูลรายจ่ายของตนเอง ใช้สถิติหา "รูรั่ว" ของเงิน และออกแบบแผนการออมตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง โดยใช้แผน "Math for Money" (คณิต) คู่กับ "ทำไมเราไม่มีเงินออม?" (สังคม) และเชื่อมกับ "Healthy Body, Healthy Wallet" (สุขศึกษา)
2สิ่งที่เกิดขึ้นจริงคืออะไร (หลักฐานจากการสังเกต)
กิจกรรม "กระเป๋าตังค์สั่น" ทำให้ห้องตื่นตัวทันที หลายกลุ่มพบว่าน้ำหวานและขนมเป็นรายจ่ายที่ไม่จำเป็นสูงที่สุด แต่การจัดกลุ่มข้อมูลเพื่อทำฮิสโทแกรมใน Smart Saving Dashboard ยังติดขัด และนักเรียนบางคนไม่อยากเปิดเผยรายจ่ายจริงของตนในกลุ่ม
3ทำไมจึงต่างหรือเหมือนกับที่ตั้งใจ
ข้อมูลการเงินเป็นเรื่องส่วนตัว นักเรียนจึงลังเลที่จะใช้ข้อมูลจริง และครูคณิตกับครูสังคมสอนแยกคาบกัน นักเรียนจึงยังมองไม่เห็นว่าสถิติที่คำนวณเชื่อมกับหลักเศรษฐกิจพอเพียงอย่างไร
4ครั้งหน้าเราจะทำอะไรต่อ ทำอะไรต่าง
ให้นักเรียนกรอกรายจ่ายแบบไม่ระบุชื่อลงตารางรวมของห้องแทนข้อมูลรายบุคคล ครูคณิตและครูสังคมสอนร่วม (Co-teaching) ในคาบเดียวกัน เพิ่มสูตรการออม 50-30-20 เป็นตัวเปรียบเทียบ และให้ครูสุขศึกษาเชื่อมรายจ่าย Junk Food กับสุขภาพในคาบถัดไป
อ้างอิงกิจกรรมจากแผนการจัดการเรียนรู้ ม.2 ในคลังบทเรียน (หน้า 3)
กด "บันทึกลง Google Drive" เพื่อส่งบันทึกเข้าแฟ้มรวมของโรงเรียน (ผู้บริหารเปิดอ่านได้ ไม่แสดงบนเว็บ) ข้อความที่พิมพ์ถูกจำไว้ในเครื่องนี้จนกว่าจะล้าง และกดคัดลอกไปวางในรายงาน PLC หรือกลุ่ม LINE ได้
ร่วมแสดงความคิดเห็น
ฝากความคิดเห็นถึงทีมครู PhBL วังหลวง
แลกเปลี่ยนประสบการณ์ ถามคำถาม หรือเสนอแนะได้ทุกเรื่อง ทุกความคิดเห็นช่วยให้วงครูพัฒนาการจัดการเรียนรู้ต่อไป
ประเด็นชวนคุย
ความคิดเห็นจะแสดงในแผงความคิดเห็นของหน้านี้ ผู้เข้าชมที่เข้าสู่ระบบและได้รับสิทธิ์แสดงความคิดเห็นจะอ่านและตอบกลับกันได้ ข้อความที่ส่งแล้วแก้ไขไม่ได้
มุมมองผู้บริหารและระบบนิเทศ
Wang Luang Model
รูปแบบการพัฒนากระบวนการจัดการเรียนรู้แบบ PhBL ของครูโรงเรียนวังหลวงพิทยาสรรพ์ ขับเคลื่อนด้วย 3 กลไกที่ทำงานร่วมกับกระบวนการ PhBL 6 ขั้นในห้องเรียน
สารจากผู้อำนวยการ
โรงเรียนวังหลวงพิทยาสรรพ์ได้พัฒนานวัตกรรมการบริหารจัดการเชิงระบบ "Wang Luang Model" เพื่อพัฒนากระบวนการจัดการเรียนรู้แบบปรากฏการณ์เป็นฐาน ที่จะช่วยทลายกำแพงแห่งความรู้แบบแยกส่วน และนำไปสู่การจัดการเรียนรู้ที่มองผู้เรียนและสรรพสิ่งอย่างเป็นองค์รวม
ดร.สุธินันท์ ภักดีวุฒิ ผู้อำนวยการโรงเรียนวังหลวงพิทยาสรรพ์ สพม.หนองคาย
กลไกที่ 1
Growth Mindset
ใช้ความรู้จิตวิทยาและประสาทวิทยาศาสตร์ ผ่าน 3 ขั้น: รับรู้และยอมรับ → เลือกความท้าทายในพื้นที่ปลอดภัย → เปลี่ยนภาษาและการสื่อสาร
กลไกที่ 2
PLC ข้ามกลุ่มสาระ
6 วงตามระดับชั้น ทำงานแบบกัลยาณมิตร มีเวลาที่ผู้บริหารจัดสรรให้ในตารางสอน
ดูพื้นที่แลกเปลี่ยน →กลไกที่ 3
นิเทศแบบเสริมพลัง
Empowerment Coaching ผู้นิเทศเป็น "กระจกเงา" สะท้อนการทำงาน "แผนที่" บอกเป้าหมาย และ "เทียนไข" จุดประกายกำลังใจ
เครื่องมือสนทนานิเทศ
โมเดล GROW พร้อมคำถามตัวอย่าง
G
Goal · เป้าหมาย
"ครูคาดหวังให้พฤติกรรมใดของผู้เรียนเปลี่ยนไปมากที่สุดจากบทเรียน PhBL นี้"
R
Reality · สภาพจริง
"ครูรู้สึกอย่างไรกับบรรยากาศวันนี้ กลุ่มไหนยังไม่ตอบสนองต่อกระบวนการ"
O
Options · ทางเลือก
"ถ้าลองได้อีกสองวิธี ครูจะเลือกทำอะไร" ให้ครูคิดเอง เป็นเจ้าของไอเดีย
W
Will · แนวทางปฏิบัติ
"ครูจะเริ่มเมื่อไร และต้องการการสนับสนุนอะไรจากฝ่ายบริหาร"
| ระดับการชี้แนะ | วิธีการ | พฤติกรรมผู้นิเทศและครู |
|---|---|---|
| แบบชี้นำ (Directive) | บอก สอน | ผู้นิเทศเป็นศูนย์กลาง ให้คำตอบทันที |
| แบบกึ่งชี้นำ | ให้คำปรึกษา เสนอทางเลือก | ผู้นิเทศให้ข้อมูลป้อนกลับและประสบการณ์ให้ครูพิจารณา |
| แบบเสริมพลัง (Non-directive) เป้าหมาย | ตั้งคำถามสร้างความตระหนักรู้ | ครูคิด วิเคราะห์ ตัดสินใจเอง ผู้นิเทศฟังอย่างลึกซึ้งและสะท้อนคิด |
การวัดและประเมินผลรูปแบบ
| ด้าน | วิธีการ | เครื่องมือ | เกณฑ์ |
|---|---|---|---|
| ความรู้ครู (Knowledge) | Pre-test / Post-test | แบบทดสอบความรู้ความเข้าใจ | หลังเรียนผ่านร้อยละ 80 |
| ทักษะออกแบบ (Skills) | ตรวจแผน PhBL | Rubric ประเมินคุณภาพแผน | ระดับ "ดี" ขึ้นไป |
| การสอนจริง (Performance) | สังเกตการสอน + สะท้อนผลใน PLC | แบบสังเกต / แบบนิเทศ / ความพึงพอใจ | ระดับ "ดี" ขึ้นไป พึงพอใจ "มาก" |
| ผลต่อผู้เรียน (Outcomes) | ชิ้นงาน การนำเสนอ พฤติกรรม | แบบประเมินชิ้นงาน / คุณลักษณะ | นักเรียนร้อยละ 80 ผ่านเกณฑ์ |
ผลการวิจัย ปีการศึกษา 2568
2.18ความเข้าใจ PhBL ของครูก่อนพัฒนา
4.70สมรรถนะครูหลังพัฒนา (จาก 2.61)
82.95/82.18ประสิทธิภาพ E1/E2 ภาพรวม
4.60สมรรถนะตามขวาง T1–T7 ของนักเรียน
| ระดับชั้น | ปรากฏการณ์ | นักเรียน (คน) | E1 | E2 |
|---|---|---|---|---|
| ม.1 | ขยะ | 188 | 81.45 | 80.90 |
| ม.2 | การออม | 146 | 82.30 | 81.50 |
| ม.3 | วินัย | 145 | 81.15 | 80.75 |
| ม.4 | นกพิราบ | 103 | 83.50 | 82.10 |
| ม.5 | การติดเกม | 87 | 84.10 | 83.25 |
| ม.6 | ยางพารา | 87 | 85.20 | 84.60 |
| รวม | 756 | 82.95 | 82.18 |
สำหรับผู้ดูแลระบบ
คะแนนผู้เรียนโมดูลอบรมครู PhBL
รายชื่อครูที่เข้าสู่ระบบเรียนในห้องเรียนพัฒนาตนเอง พร้อมคะแนนรายหน่วย คะแนนสอบท้ายโมดูล และเลขที่เกียรติบัตร ดาวน์โหลดเป็นไฟล์ CSV เปิดด้วย Excel ได้